تبلیغات
ریاضی - تاریخ علم
پنجشنبه 10 تیر 1389

تاریخ علم

   نوشته شده توسط: فاطمه اصفهانی    

تاریخ علم به آدمى یارى مى رساند تا «دانش» را از «شبه دانش» و «درست» را از «نادرست» تشخیص دهد و در بند خرافه و موهومات گرفتار نشود. در میان تاریخ علم، تاریخ ریاضیات و سرگذشت آن در بین اقوام مختلف ، مهجور واقع شده و به رغم اهمیت زیاد، از آن غافل مانده اند. در نظر داریم در این فضاى اندك و در حد وسعمان برخى از حقایق تاریخى( به خصوص در مورد رشته ریاضیات) را برایتان روشن و اهمیت زیاد ریاضى و تاریخ آن را در زندگى روزمره بیان كنیم.
براى بسیارى از افراد پرسش هایى پیش مى آید كه پاسخى براى آن ندارند: چه شده است كه محیط دایره یا زاویه را با درجه و دقیقه و ثانیه و بخش هاى شصت شصتى اندازه مى گیرند؟ چرا ریاضیات با كمیت هاى ثابت ادامه نیافت و به ریاضیات با كمیت هاى متغیر روى آوردند؟ مفهوم تغییر مبناها در عدد نویسى و عدد شمارى از كجا و به چه مناسبت آغاز شد؟ یا چرا در سراسر جهان عدد نویسى در مبناى ۱۰ را پذیرفته اند، با اینكه براى نمونه عدد نویسى در مبناى ۱۲ مى تواند به ساده تر شدن محاسبه ها كمك كند؟ ریاضیات از چه بحران هایى گذشته و چگونه راه خود را به جلو گشوده است؟ چرا جبر جانشین حساب شد، چه ضرورت هایى موجب پیدایش چندجمله اى هاى جبرى و معادله شد؟ و… براى یافتن پاسخ هاى این سئوالات و هزاران سئوال مشابه دیگر در كلیه رشته ها، تلاش مى كنیم راه را نشان دهیم، پیمودن آن با شماست…

• پیدایش مثلثات
از نامگذارى «مثلثات» مى توان حدس زد كه این شاخه از ریاضیات دست كم در آغاز پیدایش خود به نحوى با «مثلث» و مسئله هاى مربوط به مثلث بستگى داشته است. در واقع پیدایش و پیشرفت مثلثات را باید نتیجه اى از تلاش هاى ریاضیدانان براى رفع دشوارى هاى مربوط به محاسبه هایى دانست كه در هندسه روبه روى دانشمندان بوده است. در ضمن دشوارى هاى هندسى، خود ناشى از مسئله هایى بوده است كه در اخترشناسى با آن روبه رو مى شده اند و بیشتر جنبه محاسبه اى داشته اند. در اخترشناسى اغلب به مسئله هایى بر مى خوریم كه براى حل آنها به مثلثات و دستورهاى آن نیازمندیم. ساده ترین این مسئله ها، پیدا كردن یك كمان دایره (بر حسب درجه) است، وقتى كه شعاع دایره و طول وتر این كمان معلوم باشد یا برعكس، پیدا كردن طول وترى كه طول شعاع دایره و اندازه كمان معلوم باشد. مى دانید سینوس یك كمان از لحاظ قدر مطلق برابر با نصف طول وتر دو برابر آن كمان است. همین تعریف ساده اساس رابطه بین كمان ها و وترها را در دایره تشكیل مى دهد و مثلثات هم از همین جا شروع شد. كهن ترین جدولى كه به ما رسیده است و در آن طول وترهاى برخى كمان ها داده شده است متعلق به هیپارك، اخترشناس سده دوم میلادى است و شاید بتوان تنظیم این جدول را نخستین گام در راه پیدایش مثلثات دانست. منه لائوس ریاضیدان و بطلمیوس اخترشناس (هر دو در سده دوم میلادى) نیز در این زمینه نوشته هایى از خود باقى گذاشته اند. ولى همه كارهاى ریاضیدانان و اخترشناسان یونانى در درون هندسه انجام گرفت و هرگز به مفهوم هاى اصلى مثلثات نرسیدند. نخستین گام اصلى به وسیله آریابهاتا، ریاضیدان هندى سده پنجم میلادى برداشته شد كه در واقع تعریفى براى نیم وتر یك كمان _یعنى همان سینوس- داد. از این به بعد به تقریب همه كارهاى مربوط به شكل گیرى مثلثات (چه در روى صفحه و چه در روى كره) به وسیله دانشمندان ایرانى انجام گرفت. خوارزمى نخستین جدول هاى سینوسى را تنظیم كرد و پس از او همه ریاضیدانان ایرانى گام هایى در جهت تكمیل این جدول ها و گسترش مفهوم هاى مثلثاتى برداشتند. مروزى جدول سینوس ها را تقریبا ۳۰ درجه به ۳۰ درجه تنظیم كرد و براى نخستین بار به دلیل نیازهاى اخترشناسى مفهوم تانژانت را تعریف كرد. جدى ترین تلاش ها به وسیله ابوریحان بیرونى و ابوالوفاى بوزجانى انجام گرفت كه توانستند پیچیده ترین دستورهاى مثلثاتى را پیدا كنند و جدول هاى سینوسى و تانژانتى را با دقت بیشترى تنظیم كنند. ابوالوفا با روش جالبى به یارى نابرابرى ها توانست مقدار سینوس كمان ۳۰ دقیقه را پیدا كند و سرانجام خواجه نصیرالدین طوسى با جمع بندى كارهاى دانشمندان ایرانى پیش از خود نخستین كتاب مستقل مثلثات را نوشت. بعد از طوسى، جمشید كاشانى ریاضیدان ایرانى زمان تیموریان با استفاده از روش زیبایى كه براى حل معادله درجه سوم پیدا كرده بود، توانست راهى براى محاسبه سینوس كمان یك درجه با هر دقت دلخواه پیدا كند. پیشرفت بعدى دانش مثلثات از سده پانزدهم میلادى و در اروپاى غربى انجام گرفت. یك نمونه از مواردى كه ایرانى بودن این دانش را تا حدودى نشان مى دهد از این قرار است: ریاضیدانان ایرانى از واژه «جیب» (واژه عربى به معنى «گریبان») براى سینوس و از واژه «جیب تمام» براى كسینوس استفاده مى كردند. وقتى نوشته هاى ریاضیدانان ایرانى به ویژه خوارزمى به زبان لاتین و زبان هاى اروپایى ترجمه شد، معناى واژه «جیب» را در زبان خود به جاى آن گذاشتند: سینوس. این واژه در زبان فرانسوى همان معناى جیب عربى را دارد. نخستین ترجمه از نوشته هاى ریاضیدانان ایرانى كه در آن صحبت از نسبت هاى مثلثاتى شده است، ترجمه اى بود كه در سده دوازدهم میلادى به وسیله «گرادوس كره مونه سیس» ایتالیایى از عربى به لاتینى انجام گرفت و در آن واژه سینوس را به كار برد. اما درباره ریشه واژه «جیب» دو دیدگاه وجود دارد: «جیا» در زبان سانسكریت به معناى وتر و گاهى «نیم وتر» است. نخستین كتابى كه به وسیله فزازى (یك ریاضیدان ایرانى) به دستور منصور خلیفه عباسى به زبان عربى ترجمه شد، كتابى از نوشته هاى دانشمندان هندى درباره اخترشناسى بود. مترجم براى حرمت گذاشتن به نویسندگان كتاب، «جیا» را تغییر نمى دهد و تنها براى اینكه در عربى بى معنا نباشد، آن را به صورت «جیب» در مى آورد. دیدگاه دوم كه منطقى تر به نظر مى آید این است كه در ترجمه از واژه فارسى «جیپ»- بر وزن سیب- استفاده شد كه به معنى «تكه چوب عمود» یا «دیرك» است. نسخه نویسان بعدى كه فارسى را فراموش كرده بودند و معناى «جیپ» را نمى دانستند، آن را «جیب» خواندند كه در عربى معنایى داشته باشد


buy cialis no rx
جمعه 16 آذر 1397 02:14 ب.ظ

You suggested this fantastically!
cialis uk venta de cialis canada callus walgreens price for cialis cialis sicuro in linea cialis for bph order a sample of cialis warnings for cialis cialis rezeptfrei sterreich are there generic cialis
Generic cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 07:06 ب.ظ

Good tips. Thanks a lot!
40 mg cialis what if i take we choice cialis pfizer india sublingual cialis online cialis taglich cialis 10 doctissimo click now cialis from canada generic cialis soft gels cialis soft tabs for sale where to buy cialis in ontario pastillas cialis y alcoho
Online cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:29 ب.ظ

You actually expressed it very well.
cialis generico postepay generic cialis levitra buy cialis cheap 10 mg cialis herbs cuanto cuesta cialis yaho cialis tadalafil online cialis venta a domicilio cialis tadalafil online sublingual cialis online only here cialis pills
buy cialis online cheap
چهارشنبه 14 آذر 1397 07:58 ق.ظ

Seriously plenty of wonderful data.
cialis 20 mg cost where do you buy cialis acquisto online cialis tadalafilo cialis rezeptfrei online cialis low cost cialis 20mg acquistare cialis internet brand cialis nl 5 mg cialis pharmacie en ligne
Generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 08:27 ب.ظ

Very good material. Thanks a lot!
cialis preise schweiz only best offers cialis use usa cialis online cialis 5 mg para diabeticos calis cialis without a doctor's prescription cialis without a doctor's prescription we like it cialis price tadalafil generic cialis tablets australia
Buy generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 09:33 ق.ظ

Cheers, Lots of stuff!

generic cialis 20mg tablets does cialis cause gout cialis generisches kanada cialis generisches kanada cialis for sale cialis 30 day trial coupon prix cialis once a da buy cialis sample pack cialis free trial cialis 30 day trial coupon
buy cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 09:41 ب.ظ

Awesome forum posts. With thanks!
only here cialis pills can i take cialis and ecstasy cialis 20mg prix en pharmacie buy cialis online price cialis wal mart pharmacy cialis generisches kanada cialis 10mg prix pharmaci cialis generisches kanada comprar cialis navarr cialis lilly tadalafi
Buy generic cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 09:05 ق.ظ

Great information, Thanks a lot.
cialis generico postepay cialis online achat cialis en suisse when can i take another cialis fast cialis online buying cialis in colombia non 5 mg cialis generici cialis price in bangalore cialis lowest price achat cialis en suisse
buy cialis medication
یکشنبه 11 آذر 1397 09:11 ب.ظ

Superb stuff, Thanks a lot.
cialis alternative generic cialis review uk comprar cialis 10 espa241a cialis daily achat cialis en itali cialis generico in farmacia cialis sale online cialis pills boards enter site 20 mg cialis cost compare prices cialis uk
Cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 08:28 ق.ظ

Regards. I value this.
cialis alternative buy cialis uk no prescription cialis pills we use it 50 mg cialis dose price cialis per pill generic cialis levitra generic for cialis we recommend cialis best buy buy cheap cialis in uk cialis pas cher paris
Buy generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 09:22 ب.ظ

Incredible a lot of superb advice.
look here cialis cheap canada buy name brand cialis on line cialis side effects dangers generic cialis tadalafil try it no rx cialis trusted tabled cialis softabs cialis alternative prix de cialis buy original cialis cialis baratos compran uk
buy cialis online without a prescription
شنبه 10 آذر 1397 08:12 ق.ظ

This is nicely said! !
where do you buy cialis tadalafil 10 mg how to purchase cialis on line 200 cialis coupon buy cialis uk no prescription cialis 5mg cialis 20 mg best price cialis uk next day cialis pills price each cialis 30 day sample
buy tadalafil no prescription
جمعه 9 آذر 1397 08:53 ب.ظ

Great data, Cheers.
cialis y deporte purchase once a day cialis cialis farmacias guadalajara cialis y deporte precios cialis peru look here cialis cheap canada cialis rezeptfrei cialis side effects dangers cialis in sconto discount cialis
buy cialis without a doctor's prescription
جمعه 9 آذر 1397 09:00 ق.ظ

Nicely put. Regards!
we use it 50 mg cialis dose cialis vs viagra where do you buy cialis cialis 5 mg schweiz ou acheter du cialis pas cher cialis generico milano we like it cialis price side effects of cialis when will generic cialis be available cialis 5 mg funziona
buy cialis medication
پنجشنبه 8 آذر 1397 09:58 ب.ظ

You mentioned that effectively.
we like it cialis soft gel warnings for cialis order cialis from india generic for cialis ou trouver cialis sur le net what is cialis enter site very cheap cialis acquisto online cialis generic cialis with dapoxetine cialis prezzo al pubblico
Generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 10:24 ق.ظ

Many thanks, An abundance of info!

cuanto cuesta cialis yaho get cheap cialis when will generic cialis be available cialis australian price non 5 mg cialis generici cialis soft tabs for sale cialis generico en mexico cialis rezeptfrei sterreich prezzo cialis a buon mercato price cialis per pill
buy cialis cheap
چهارشنبه 7 آذر 1397 09:39 ب.ظ

Thanks a lot! An abundance of postings!

purchase once a day cialis cialis venta a domicilio cialis daily dose generic generic cialis pill online fast cialis online online prescriptions cialis viagra or cialis cialis sicuro in linea free cialis tesco price cialis
buy cialis pills online
چهارشنبه 7 آذر 1397 09:49 ق.ظ

Kudos. Plenty of info!

cialis 5 mg schweiz interactions for cialis cialis free trial only here cialis pills free cialis cialis for sale south africa buying brand cialis online rezeptfrei cialis apotheke order cialis from india cialis en 24 hora
buy cialis delhi
دوشنبه 9 مهر 1397 01:13 ب.ظ

Info effectively regarded!!
cialis side effects cialis generique 5 mg cialis en 24 hora we use it 50 mg cialis dose canada discount drugs cialis cialis 5 mg schweiz cialis 5 mg scheda tecnica cialis italia gratis costo in farmacia cialis tadalafil 20 mg
canadian medications pharmacy
یکشنبه 1 مهر 1397 11:50 ق.ظ

Fine advice. Many thanks!
northwest pharmacies online canada medications cheap prescription drugs without prior prescription canadian pharmacy no prescription online canadian pharmacy northwest pharmacies mail order canadian rx world pharmacy canada pharmaceuticals online trusted pharmacy canada scam pharmacy near me
viagravonline.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 08:19 ق.ظ

Amazing a lot of very good knowledge!
generic for cialis india cialis 100mg cost click now cialis from canada i recommend cialis generico cialis australian price cialis 5 effetti collaterali cialis taglich low cost cialis 20mg canadian drugs generic cialis tadalafilo
http://babecolate.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 02:14 ب.ظ

Seriously a good deal of great info!
buying cialis on internet cialis tablets australia cialis kamagra levitra cialis prezzo al pubblico prix de cialis purchasing cialis on the internet i recommend cialis generico cialis 5 mg funziona cialis uk next day cialis purchasing
http://cialisvonline.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 09:35 ب.ظ

You've made your point quite well!!
cialis generika in deutschland kaufen we like it safe cheap cialis cialis tablets australia we choice cialis uk ou trouver cialis sur le net cialis italia gratis prices for cialis 50mg generic cialis with dapoxetine buy cialis sample pack the best choice cialis woman
viagra online
سه شنبه 23 مرداد 1397 09:03 ق.ظ

Amazing quite a lot of wonderful knowledge.
get a prescription for viagra online viagra pharmacy uk sildenafil citrate buy viagra pills buy viagra without rx cheap online viagra viagra cheap no prescription get viagra online prescription how can i order viagra online canadian viagra online
cialis coupon 20 mg
سه شنبه 23 مرداد 1397 12:38 ق.ظ

Thank you. Excellent stuff!
we recommend cialis best buy can i take cialis and ecstasy tadalafil 10 mg we recommend cialis best buy what is cialis cialis side effects dangers cialis for sale prix cialis once a da we recommend cheapest cialis american pharmacy cialis
Canadian viagra
پنجشنبه 6 اردیبهشت 1397 12:29 ق.ظ

Nicely put. Cheers.
viagra cheap prices buying viagra from canada viagra from usa pharmacy is buying viagra online safe buy viagra online with a prescription buy viagra pharmacy generic levitra viagra generic levitra online pharmacy viagra pharmacy usa online buy viagra plus
Cialis pills
یکشنبه 19 فروردین 1397 12:49 ق.ظ

Valuable data. With thanks.
generic cialis tadalafil only now cialis 20 mg order generic cialis online cialis online cialis pas cher paris cialis reviews cialis 30 day sample order cialis from india cialis online holland cialis 5mg prix
Buy cialis online
جمعه 3 فروردین 1397 03:43 ق.ظ

Appreciate it. Loads of data!

order generic cialis online cialis kaufen bankberweisung cialis et insomni cialis efficacit cialis online nederland cialis prices in england cialis rckenschmerzen cialis online nederland cialis in sconto i recommend cialis generico
Moises
پنجشنبه 16 آذر 1396 08:20 ب.ظ
Good day very cool site!! Guy .. Excellent .. Wonderful ..

I'll bookmark your site and take the feeds additionally?

I'm happy to search out so many useful info right here within the submit, we'd
like work out extra techniques in this regard, thanks
for sharing. . . . . .
home std test kit
دوشنبه 5 تیر 1396 07:41 ق.ظ
ریشه از خود نوشتن در حالی که صدایی دلنشین اصل آیا نه حل و فصل
کاملا با من پس از برخی از زمان.
جایی درون پاراگراف شما موفق به من
مؤمن اما فقط برای بسیار در حالی که کوتاه.
من این کردم مشکل خود را با جهش در مفروضات و شما
ممکن است را خوب به کمک پر کسانی که شکاف.
در صورتی که شما که می توانید انجام من می قطعا بود
تحت تاثیر قرار داد.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30